چرا بعد از عصبکشی باید دندان روکش شود؟
بعد از عصبکشی، دندان در چه وضعیتی قرار میگیرد؟
خیلی از مراجعین بعد از پایان درمان ریشه میپرسند: «الان دیگه کار دندان تموم شد؟ روکش هم لازم هست؟» در ظاهر، دندان ترمیم شده و درد هم از بین رفته؛ اما از نظر ساختاری، این دندان حساستر و شکنندهتر از قبل است و اگر محافظت نشود، احتمال شکست و از دست رفتن آن بالا میرود.
برای درک ضرورت روکش، باید بدانیم چه تغییراتی بعد از عصبکشی در دندان ایجاد میشود.
چرا دندان بعد از عصبکشی ضعیفتر و شکنندهتر میشود؟
- خشکتر شدن نسج دندان: با خارج شدن پالپ (عصب و عروق) از داخل ریشه، رطوبت طبیعی دندان کاهش پیدا میکند و نسج دندانی تمایل بیشتری به ترک خوردن پیدا میکند.
- برداشته شدن بخشی از دیوارهها حین درمان: برای دسترسی به کانالهای ریشه، ناچاریم از تاج دندان مقداری نسج را تراش دهیم. هرچه پوسیدگی و ترمیمهای قبلی گستردهتر باشد، دیوارههای باقیمانده نازکتر و حساستر میشوند.
- فشار زیاد هنگام جویدن: دندانهای خلفی (آسیابها) نقش اصلی در خرد کردن غذا را دارند و روزانه تحت فشار زیادی قرار میگیرند. دندانی که هم ضعیف شده و هم پرکردگی وسیع دارد، بدون روکش تحمل این فشار را از دست میدهد.
اگر بعد از عصبکشی روکش نگذاریم چه اتفاقی میافتد؟
عوارض نگذاشتن روکش، معمولاً بهصورت تدریجی و بیسروصدا پیش میآید؛ اما وقتی بیمار متوجه میشود که دندان شکسته است، در بسیاری از موارد برای نجات دندان دیر شده است.
- ایجاد ترکهای مویی: ابتدا ترکهای ریز در دیواره دندان ایجاد میشود که ممکن است بدون درد یا با درد مبهم همراه باشد.
- شکست ناگهانی هنگام جویدن: این شکست همیشه با غذای خیلی سفت اتفاق نمیافتد؛ گاهی بیمار هنگام خوردن برنج، نان یا سیبزمینی متوجه شکست دندان میشود.
- شکستگی عمودی یا زیر لثه: بسیاری از این شکستگیها در عمق ریشه یا زیر لثه رخ میدهند و دیگر امکان ترمیم و نگهداری دندان وجود ندارد.
- نیاز به کشیدن دندان و درمانهای جایگزین: در نهایت، دندانی که برای آن هزینه و زمان صرف شده، کشیده میشود و بیمار مجبور میشود بهسمت ایمپلنت یا بریج برود.
روکش دندان دقیقاً چه کمکی میکند؟
روکش فقط یک «زیباسازی» نیست؛ یک درمان محافظتی و تقویتی برای دندان ضعیفشده است.
- حمایت ۳۶۰ درجه از دیوارهها: روکش مانند یک کلاهک محکم، تمام دور تا دور دندان را میپوشاند و از باز شدن و ترک خوردن دیوارههای نازک جلوگیری میکند.
- تقسیم یکنواخت فشار جویدن: نیروهای جویدن به جای تمرکز روی یک نقطه حساس، در سطح روکش پخش میشود و ریسک شکست را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
- کاهش احتمال نفوذ مجدد میکروبها: روکش مناسب و دقیق، در کنار ترمیم استاندارد، به سیل بهتر تاج کمک میکند و خطر نشت و عفونت مجدد را کم میکند.
- افزایش چشمگیر طول عمر دندان: مطالعات نشان دادهاند که دندانهای عصبکشیشده بدون روکش، چندین برابر بیشتر از دندانهای روکششده در معرض شکست هستند.
کدام دندانها حتماً باید بعد از عصبکشی روکش شوند؟
تصمیم نهایی در معاینه و بر اساس شرایط هر دندان گرفته میشود، اما در کل:
- دندانهای خلفی (آسیابهای کوچک و بزرگ) تقریباً همیشه بعد از عصبکشی نیاز به روکش دارند.
- دندانی که ترمیم وسیع دارد و دیوارههای کمی از آن باقی مانده است، باید حتماً تقویت شود.
- دندانی که یکی از دیوارههای اصلی خود را از دست داده، بدون روکش در معرض شکست حتمی است.
- دندانی با ترکهای قبلی بهتر است هرچه زودتر روکش شود تا ترک گسترش پیدا نکند.
چه زمانی ممکن است روکش لازم نباشد؟
در برخی دندانهای قدامی (جلویی) که:
- ساختار دندان هنوز نسبتاً سالم است،
- ترمیم وسیع و تخریب شدید وجود ندارد،
- و دندان تحت فشار زیاد جویدن قرار نمیگیرد،
ممکن است با یک ترمیم کامپوزیت تقویتی و استاندارد بتوان دندان را بدون روکش هم برای سالها حفظ کرد. تشخیص این موضوع حتماً باید توسط دندانپزشک و با بررسی عکس و معاینه انجام شود.
جمعبندی و توصیه دکتر مرام به مراجعین
عصبکشی پایان کار نیست؛ مرحله اول نجات دندان است. مرحله دوم و بسیار مهم، بازسازی و تقویت دندان با ترمیم مناسب و در بسیاری از موارد، روکش است.
اگر روکش را جدی نگیریم:
- احتمال شکست دندان بالا میرود،
- در بسیاری از موارد دندان قابل نگهداری نخواهد بود،
- و بیمار به درمانهای پیچیدهتر و پرهزینهتر مثل ایمپلنت نیاز پیدا میکند.
توصیه من به مراجعین این است که: روکش را به چشم یک هزینه اضافه نبینید؛ روکش، محافظ سرمایهای است که برای درمان ریشه و حفظ دندان خودتان پرداخت کردهاید.
سؤالات متداول درباره روکش بعد از عصبکشی
-
اگر بعد از عصبکشی روکش نگذاریم، حتماً دندان میشکند؟نه لزوماً در همه موارد، اما ریسک شکست بهطور قابلتوجهی بالاتر میرود؛ مخصوصاً در دندانهای آسیاب که زیر فشار شدید جویدن هستند. ممکن است مدتی بدون مشکل بگذرد، اما یک روز هنگام خوردن غذای معمولی، دندان ناگهان ترک بخورد یا بشکند.
-
تا چند وقت بعد از عصبکشی فرصت داریم برای روکش اقدام کنیم؟هرچه زودتر بهتر است. تأخیر چند هفتهای معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند، اما به تعویق انداختن چندماهه بهخصوص در دندانهای خلفی، احتمال شکست دندان را بالا میبرد. توصیه کلی این است که در اولین فرصت بعد از تکمیل درمان ریشه و ترمیم اولیه، برنامه روکشگذاری انجام شود.
-
آیا روکش فقط برای زیبایی است؟خیر. زیبایی یکی از مزایا است، اما هدف اصلی روکش، محافظت ساختاری از دندان ضعیفشده، توزیع یکنواخت نیروهای جویدن و کاهش احتمال شکست و عفونت مجدد است.
-
دندان جلویی عصبکشی شدهام را حتماً باید روکش کنم؟بستگی به میزان تخریب دندان دارد. اگر ساختار دندان سالم باشد و فقط حفره کوچکی برای دسترسی به ریشه ایجاد شده باشد، گاهی ترمیم کامپوزیت تقویتی کافی است. اما اگر دندان شکستگی، ترمیم وسیع یا تغییر رنگ شدید داشته باشد، ممکن است روکش یا لمینیت توصیه شود.