درد دندان در شب؛ چرا وقتی میخوابیم بیشتر میشود؟
چرا درد دندان معمولاً شبها شدیدتر است؟
خیلی از مراجعین میگویند «تمام روز یک مقدار اذیت میشوم، اما همین که میخوابم درد دندان چند برابر میشود». چند عامل ساده باعث میشود شبها درد را بیشتر حس کنیم:
- وقتی دراز میکشیم، جریان خون به سمت سر و گردن کمی بیشتر میشود و فشار داخل دندان و ناحیه ملتهب بالاتر میرود.
- در طول روز مشغله، صحبت، کار و حواسپرتی داریم؛ شب که محیط ساکت و تاریک است، تمرکز ذهن روی درد بیشتر میشود.
- اگر دندان عفونت یا التهاب پالپ (عصب) داشته باشد، این تغییر فشار و وضعیت خوابیده، درد را واضحتر میکند.
بنابراین تشدید درد در شب معمولاً نشانهی این است که دندان شما نیاز به بررسی جدی توسط دندانپزشک دارد و مشکل فقط با مسکن برطرف نخواهد شد.
شایعترین علتهای درد دندان در شب
هر درد دندانی علت خاص خودش را دارد، اما در تجربهی روزمره در مطب، چند دلیل بیشتر از بقیه دیده میشود:
- پوسیدگی عمیق نزدیک به عصب: وقتی پوسیدگی به لایههای عمیق دندان میرسد، عصب دندان ملتهب میشود و درد ضرباندار، مخصوصاً شبها، ایجاد میکند.
- آبسه و عفونت ریشه: اگر عفونت در نوک ریشه جمع شود، ممکن است همراه با تورم، درد فشاری و حساسیت به جویدن باشد.
- دندان ترکخورده: ترکهای ریز گاهی در عکس ساده قابلمشاهده نیستند، اما هنگام گاز زدن یا رها کردن فشار، درد تیرکشنده ایجاد میکنند.
- مشکلات لثهای: عفونت لثه، کیست لثه یا گیر غذایی شدید بین دندانها هم میتواند درد مبهم و آزاردهنده بدهد.
- فشار زیاد دندان روی دندان مقابل (دندانقروچه): فشار یا ساییدن دندانها در خواب میتواند درد عضلانی و دندانی ایجاد کند.
اگر درد شما خودبهخودی، طولانی و ضرباندار است و با تغییر دما (سرد و گرم) تشدید میشود،
احتمال التهاب یا عفونت پالپ (عصب دندان) بالاست و معمولاً نیاز به درمان ریشه
یا درمان مشابه خواهد بود.
در خانه چه کارهایی میتوان انجام داد؟ (تسکین موقت)
تا زمانی که برای ویزیت حضوری و درمان اصلی به دندانپزشک مراجعه کنید، میتوانید چند اقدام ساده برای کاهش موقت درد انجام دهید:
- مصرف مسکن طبق دستور پزشک یا بروشور دارو: استفاده از مسکنهای رایج در صورت نداشتن منع پزشکی، میتواند شدت درد را کمتر کند.
- بالا آوردن سر هنگام خواب: بهجای کاملاً صاف خوابیدن، از دو بالشت استفاده کنید تا کمی بالاتر قرار بگیرید و فشار خون در ناحیه سر کمتر شود.
- استفاده از کمپرس سرد روی گونه: در موارد التهاب، قرار دادن کمپرس سرد روی پوست صورت (نه داخل دهان) میتواند کمککننده باشد.
- پرهیز از غذاهای خیلی سفت، شیرین و چسبناک: این مواد میتوانند درد را تشدید کنند یا در پوسیدگی گیر کنند.
- رعایت ملایم بهداشت دهان: مسواک نرم و نخ دندان (در صورت تحمل) کمک میکند مواد غذایی بین دندانها باقی نماند.
توجه داشته باشید این اقدامات فقط تسکین موقت هستند و جایگزین درمان ریشهای مشکل نخواهند شد.
چه کارهایی را بهتر است انجام ندهیم؟
برخی از کارهایی که بین مردم شایع است، میتواند وضعیت دندان را بدتر کند یا تشخیص را دشوار کند:
- مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک: آنتیبیوتیک بدون معاینه و نسخه، هم همیشه لازم نیست و هم ممکن است الگوی عفونت را تغییر دهد و مقاومت باکتریها را بالا ببرد.
- گذاشتن قرص مسکن روی دندان یا لثه: این کار میتواند به لثه و مخاط دهان سوختگی شیمیایی بدهد و درد را بدتر کند.
- گرمکردن بیش از حد ناحیه دردناک: برخی دردها با گرما تشدید میشوند و در صورت وجود آبسه، گسترش التهاب را بیشتر میکند.
- فشار دادن، بازی کردن با دندان یا جویدن روی دندان دردناک: این کار باعث تحریک بیشتر بافت ملتهب میشود.
چه زمانی باید سریعتر به دندانپزشک مراجعه کنیم؟
در صورت مشاهده یکی از موارد زیر بهتر است هرچه زودتر برای ویزیت حضوری اقدام کنید:
- درد شدید و مداوم که با مسکن معمولی هم آرام نمیشود،
- تورم صورت، گونه یا لثه در ناحیه دندان درگیر،
- تب، لرز یا احساس بیماری عمومی و ضعف شدید،
- مشکل در بازکردن دهان یا بلع،
- انتشار درد به فک، گوش یا اطراف چشم.
درمان قطعی درد دندان در شب چیست؟
مسکن، کمپرس و توصیههای خانگی فقط برای گذر از یک یا چند شب کاربرد دارند. درمان قطعی همیشه به علت اصلی بستگی دارد:
- اگر پوسیدگی عمیق و التهاب عصب وجود داشته باشد، معمولاً درمان ریشه (عصبکشی) لازم است.
- در صورت وجود آبسه و عفونت، ممکن است درمان ریشه همراه با تخلیه عفونت و در صورت نیاز مصرف آنتیبیوتیک تجویز شود.
- اگر دندان ترکدار یا غیرقابل نگهداری باشد، گاهی کشیدن دندان و برنامهریزی برای جایگزینی مانند ایمپلنت مطرح میشود.
- در مشکلات لثهای، جرمگیری، درمان عفونت لثه و اصلاح بهداشت دهان اهمیت پیدا میکند.
بعد از تشخیص دقیق، در مرکز دندانپزشکی دکتر مرام تلاش ما این است که در صورت امکان دندان حفظ و درمان شود و فقط وقتی گزینه دیگری وجود نداشته باشد، کشیدن دندان را پیشنهاد کنیم.
سوالات متداول دربارهٔ درد دندان در شب
اگر نیمهشب دندانم شدید درد گرفت، اورژانس بروم یا صبر کنم تا صبح؟
اگر درد شدید است و با مسکن معمولی هم آرام نمیشود، یا همراه با تورم صورت، مشکل در تنفس،
بلع یا بازکردن دهان است، بهتر است همان شب به اورژانس دندانپزشکی یا مرکز درمانی مراجعه کنید.
در مواردی که درد با مسکن کنترل میشود و علائم هشدار (تورم شدید، تب، سختی در تنفس و بلع) وجود ندارد،
معمولاً میتوانید تا اولین وقت دندانپزشکی در روز بعد صبر کنید.
اگر چند شب پشتسرهم فقط با مسکن درد را کنترل کنم، اشکال دارد؟
استفادهٔ کوتاهمدت از مسکن برای یکی دو شب، در صورت نداشتن منع پزشکی، معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند؛
اما ادامهٔ این روند برای روزها و هفتهها، بدون درمان علت اصلی، هم به دندان آسیب میزند
و هم میتواند برای معده، کلیه یا کبد خطرناک باشد.
اگر بیش از ۴۸ ساعت است که به مسکن وابستهاید، بهتر است هرچه زودتر برای درمان اصلی مراجعه کنید.
آیا آبنمک ولرم میتواند درد دندان شبانه را کم کند؟
شستوشوی دهان با آبنمک ولرم میتواند به تمیزتر شدن ناحیه، کاهش التهاب لثه و حس آرامش نسبی کمک کند،
اما علت اصلی درد (مثل پوسیدگی عمیق یا عفونت ریشه) را درمان نمیکند.
بنابراین میتوانید از آن بهعنوان کمککننده موقت استفاده کنید، اما جایگزین مراجعه به دندانپزشک نیست.
درد دندان در شب در بارداری چهکار باید بکنم؟
در دوران بارداری هم نباید درد دندان را نادیده گرفت؛ عفونت و درد شدید میتواند برای سلامت مادر و جنین
مشکلساز باشد.
مصرف هر دارو (حتی مسکنهای ساده) در بارداری باید با مشورت پزشک یا دندانپزشک انجام شود تا نوع و دوز
مناسب انتخاب شود.
بهترین کار این است که در اولین فرصت برای معاینه و برنامهریزی درمان، به دندانپزشک مراجعه کنید و خودسرانه
از داروها استفاده نکنید.
ممکن است درد شبانه از دندان نباشد و از جای دیگری به دندان ارجاع شود؟
بله، گاهی درد ناحیهٔ صورت و فک میتواند منشاء غیر دندانی داشته باشد؛ مثلاً مشکلات مفصل فکی، عضلات جونده،
سینوسها، گوش یا حتی برخی دردهای عصبی صورت.
با این حال، چون پوسیدگی و عفونت دندان از شایعترین علتها هستند، معمولاً اولین قدم، معاینهٔ دقیق دندانها
و گرفتن عکس رادیوگرافی است. در صورت طبیعی بودن دندانها، دندانپزشک شما را برای بررسیهای بیشتر به متخصص
مربوطه ارجاع میدهد.